Çështja e pasivizimit para Gjykatës së Strasburgut

Për herë të parë, çështja e pasivizimit të adresave të shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë ka arritur në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut në Strasburg. Gjykata ka regjistruar padinë e dorëzuar kundër Republikës së Serbisë dhe rasti është pajisur me numër aplikimi, duke konfirmuar pranimin formal të kërkesës nga Regjistri i Gjykatës.

Padia është paraqitur në emër të Teuta Fazliut dhe lidhet me pretendime për shkelje të të drejtave të njeriut si pasojë e procesit të pasivizimit të adresave. Sipas përfaqësuesit ligjor, kjo praktikë ka prodhuar pasoja të drejtpërdrejta dhe të rënda për qytetarët shqiptarë në Luginën e Preshevës, duke prekur një sërë të drejtash themelore.

Sipas deklarimeve publike të avokatit Drini Grazhdani, pasivizimi i adresave nuk është thjesht një veprim formal administrativ, por një masë që ndikon konkretisht në statusin juridik dhe social të qytetarëve. Personat e prekur, sipas tij, humbasin mundësinë për t’u pajisur me letërnjoftim dhe pasaportë të re, cenohen në të drejtën për pension dhe sigurim shëndetësor, si dhe kufizohen në ushtrimin e së drejtës së votës. Ai e ka cilësuar këtë praktikë si “spastrim etnik administrativ”, duke theksuar se ajo nuk prek vetëm qytetarët që jetojnë ose punojnë jashtë vendit, por edhe banorë që jetojnë brenda territorit të Serbisë.

Regjistrimi i padisë përbën një hap të rëndësishëm procedural, duke pasur parasysh se Gjykata e Strasburgut refuzon shumicën dërrmuese të aplikimeve që në fazën fillestare. Megjithatë, pajisja me numër aplikimi nënkupton vetëm pranimin formal të kërkesës dhe jo një vendim mbi pranueshmërinë apo themelin e çështjes. Në vijim, Gjykata do të vendosë nëse rasti do të shpallet i pranueshëm dhe nëse do të komunikohet me Qeverinë e Serbisë për shqyrtim në themel.

Sipas deklarimeve, objektivi i padisë është që Gjykata të shqyrtojë mundësinë e aplikimit të procedurës së vendimit pilot, sipas Rregullës 61. Kjo procedurë zbatohet kur konstatohet një problem strukturor dhe sistematik në një shtet anëtar. Nëse do të merrej një vendim i tillë, ai nuk do të kishte efekt vetëm për rastin individual të paditëses, por do të mund të kërkonte nga shteti ndërprerjen e praktikës së kontestuar në të gjitha rastet e ngjashme.

Çështja e pasivizimit të adresave ka qenë prej vitesh objekt debati publik dhe politik në Luginën e Preshevës. Sipas organizatave dhe përfaqësuesve lokalë, procesi ka prekur qindra familje shqiptare, duke ndikuar në statusin e tyre administrativ dhe në qasjen ndaj shërbimeve publike. Institucionet e Serbisë, nga ana tjetër, e kanë arsyetuar këtë praktikë si procedurë ligjore për verifikimin e vendbanimit.

Ndërkohë, u është bërë thirrje të gjithë personave të prekur që të ndjekin procedurat e brendshme ligjore në Serbi, pasi shterimi i mjeteve juridike vendore është parakusht për t’iu drejtuar Gjykatës në Strasburg.

Regjistrimi i këtij rasti shënon një zhvillim të ri juridik në trajtimin ndërkombëtar të çështjes së pasivizimit në Luginën e Preshevës. Megjithatë, mbetet për t’u parë nëse rasti do të kalojë fazën e pranueshmërisë dhe do të shqyrtohet në themel, si dhe nëse do të ketë implikime më të gjera për praktikën administrative në Serbi.