Statusi i “të huajit” në debatin Kosovë–Serbi në OKB

Në seancën e 9 prillit 2026 në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, Zëvendëskryeministri i Parë dhe Ministër i Punëve të Jashtme dhe Diasporës i Kosovës, Glauk Konjufca, mbajti një adresim të qartë dhe të balancuar, duke iu përgjigjur drejtpërdrejt deklarimeve të homologut të tij serb, Marko Gjuriq. Debati u përqendrua në Ligjin për të huajt në Kosovë, për të cilin pala serbe pretendoi se cenon të drejtat e komunitetit serb, një pretendim që Konjufca e hodhi poshtë duke e cilësuar si të pabazë dhe të motivuar politikisht.

Në fjalën e tij, Konjufca theksoi se çdo shtet sovran ka të drejtën dhe detyrimin të rregullojë statusin e shtetasve të huaj në territorin e vet, duke nënvizuar se kjo është një praktikë standarde në të gjitha vendet anëtare të OKB-së. Ai rikujtoi se nuk ekziston asnjë shtet që lejon që persona të padokumentuar të qëndrojnë në territorin e tij jashtë kornizës ligjore, duke shtuar se Ligji për të huajt në Kosovë nuk bën dallime etnike dhe nuk është i drejtuar kundër asnjë komuniteti.

Sipas tij, ky ligj përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt forcimit të rendit juridik dhe përmirësimit të shërbimeve për të gjithë qytetarët, duke u bazuar në standardet evropiane dhe në obligimet që Kosova ka marrë në kuadër të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit me Bashkimin Evropian. Ai theksoi se qëllimi i këtij ligji është të krijojë një sistem të drejtë dhe funksional, ku të gjithë qytetarët trajtohen në mënyrë të barabartë dhe ku institucionet funksionojnë mbi bazën e ligjit.

Në këtë kontekst, Konjufca e shfrytëzoi këtë debat për të ngritur një çështje më të gjerë, e cila sipas tij shpesh mbetet në hije – trajtimin e shqiptarëve në Luginën e Preshevës. Ai e cilësoi si “spastrimi etnik administrativ” trajtimin e shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, duke iu referuar në mënyrë të veçantë praktikave si pasivizimi i adresave, të cilat, sipas tij, përbëjnë një formë të qartë diskriminimi institucional dhe cenimi të të drejtave themelore.

Duke e vendosur theksin te pasivizimi i adresave, ai la të kuptohet se ndërkohë që Kosova kritikohet për masa ligjore që synojnë rregullimin institucional, në anën tjetër, praktika të tilla në Luginë kanë pasoja të drejtpërdrejta për jetën e qytetarëve shqiptarë, duke ndikuar në të drejtat e tyre themelore dhe në pjesëmarrjen e tyre në jetën publike. Në këtë mënyrë, ai kërkoi një reflektim më të thellë dhe një qasje më të balancuar nga bashkësia ndërkombëtare.

Duke iu rikthyer deklarimeve të Gjuriqit, i cili kishte pretenduar se institucionet arsimore dhe shëndetësore serbe në Kosovë trajtohen si struktura të paligjshme paralele, Konjufca sqaroi se Kosova nuk ka synim mbylljen e tyre. Ai theksoi se qëllimi i institucioneve të Kosovës është që këto shërbime të funksionojnë brenda kornizës ligjore të vendit, duke garantuar cilësi dhe siguri për të gjithë qytetarët. Sipas tij, çështja nuk lidhet me identitetin e komuniteteve, por me nevojën që çdo institucion të veprojë në përputhje me rendin kushtetues dhe ligjor.

Në vijim, ai adresoi edhe çështjet e sigurisë dhe rolin e Serbisë në rajon, duke e akuzuar atë për ndërhyrje në proceset demokratike në Kosovë dhe për mbështetje të strukturave që cenojnë stabilitetin, veçanërisht në veri të vendit. Ai përmendi edhe sulmin në Banjskë, duke e cilësuar atë si një nga incidentet më serioze të viteve të fundit dhe duke kërkuar që përgjegjësit të përballen me drejtësinë, si kusht për ndërtimin e besimit dhe për normalizimin e marrëdhënieve.

Konjufca kritikoi gjithashtu raportet ndërkombëtare, duke thënë se ato nuk pasqyrojnë në mënyrë të plotë realitetin në terren, sidomos kur bëhet fjalë për kërcënimet hibride dhe përpjekjet destabilizuese. Ai theksoi se një qasje e tillë e pjesshme nuk kontribuon në stabilitet, por përkundrazi krijon perceptime të shtrembëruara për situatën në rajon.

Në përmbyllje të fjalimit të tij, Konjufca ritheksoi se Kosova mbetet e përkushtuar ndaj paqes, bashkëpunimit dhe integrimit euro-atlantik. Ai theksoi se Kosova është një shtet funksional dhe demokratik, i cili ka arritur një nivel të qëndrueshëm të zhvillimit institucional dhe politik. Në këtë frymë, ai kërkoi që fokusi ndërkombëtar të zhvendoset nga prania e misioneve të përkohshme drejt anëtarësimit të plotë të Kosovës në OKB, duke e konsideruar këtë si hap të domosdoshëm për konsolidimin e shtetësisë dhe për paqen afatgjatë në rajon.